Bloggfęrslur mįnašarins, september 2011

Septemberarnir

Vek athygli į žvķ aš komnar eru inn langlokur, fyrir hina žrjį vešurréttlįtu, um hlżjustu og köldustu septembermįnuši. 

Afhverju ekki įtak gegn dżranķši

Ķ žessari frétt į Vķsi is. segir dżralęknirinn og bęjarfulltrśinn Eyrśn Arnardóttir į Egilsstöšum aš žar séu um 100 villikettir. Hśn hefur lķklega tališ žį samviskusamlega. Hśn heldur aš žessir śtlagar, sem oft eru kannski heimiliskettir sem reknir hafa veriš śt į guš og gaddinn, geti veriš heimilsköttum hęttulegir. Henni finnst žvķ rétt aš fara ķ įtak gegn žeim.

Sem sagt śtrżma žeim.

Hśn segir lķka frį žvķ aš į hverju įri komi upp nokkur tilvik žar sem köttum, bęši villiköttum og heimilsköttum, sé misžyrmt. Og dżralęknirinn telur aš žar séu fulloršnir menn aš verki sem viti alveg hvaš žeir  eru aš gera. 

Stöldrum nś viš. 

Fyrsta spurningin sem vaknar er aušvitaš sś hverjir séu heimilsköttum hęttulegri, villikettir eša manneskjur.

Svariš blasir viš.

Sś spurning vaknar lķka hvers vegna ķ ósköpunum sé ekki fariš ķ įtak gegn dżranķši į Egilsstöšum- og annars stašar- žegar vitaš er aš į hverju įri komi upp nokkur tilvik af śthugsušu dżranķši ķ bęnum? Žetta er sem sagt višvarandi įstand sem bęjaryfirvöld hafa ekki brugšist viš. Ekki lyft litla fingri.   

Hvers konar mannśš og mórall rķkir eiginlega į Egilsstöšum? 

Og hvaš segir žaš um bęjarbraginn og reyndar um ķslenskt žjóšfélag ķ heild aš žaš sé lįtiš lķšast įr eftir įr aš dżrum sé misžyrmt af fulloršnu fólki įn žess aš minnsta tilraun sé gerš til žess aš hafa uppi į nķšingunum og draga žį fyrir dómstóla?

Hvers vegna ķ ósköpunum sker žessi dżralęknir ķ valdastöšu sem bęjarfulltrśi ekki upp herör gegn nķšingunum, gerendunum,  ķ staš žess aš efna til įtaks gegn fórnarlömbunum, köttunum?

Žessi frétt, žar sem hvergi örlar į naušsyn žess aš sporna gegn dżranķši, en blessuš dżrin  eru séš sem žau er vandręšunum valda og žaš af žeim sem sķst skyldi, birtir ófagra mynd af įstandi dżraverndunarmįla ķ landinu.

Hvort ętti aš valda žjóšfélaginu meiri įhyggjum og meiri višbrögšum, žaš aš villikettir og ašrir kettir séu mönnum stundum til ama eša žaš aš į hverju einasta įri sé dżrum misžyrmt į śthugsašan og kaldrifjašan hįtt?

Ķ staš herfarar gegn fjórfętlingum, sem fylgt hafa manninum frį öndveršu, vęri nęr aš gera   röggsamlegt og hįvęrt įtak gegn hvers kyns dżranķši ķ landinu.

Žannig aš žaš fari ekki į milli mįla aš slķkt framferši verši ekki žolaš. 

 


Köldustu septembermįnušir

Eins og venjulega eru nįnari upplżsingar um hita og śrkomu stöšva ķ fylgiskjalinu en innan sviga viš hvert įr hér ķ textanum er mešalhiti žeirra allra. Röšin eins og įvallt įšur er frį kaldasta mįnuši til hins mildasta. Mešalhti stöšvanna nķuer 6,7 stig 1961-1990.

1918 (4,6) Žessi september var allt annaš en yndislegur og 2,1 stig undir mešallaginu 1961-1990. Ķ Reykjavķk, Grķmsey og Teigarhorni er žetta kaldasti september sem męlst hefur og einnig į landinu ķ heild. 1918_9_500_an.pngLįgmarkshiti mįnašarins į landinu var einnig meš žvķ meš žvķ lęgsta sem gerist, -15,0 stig į Möšrudal. Mešalhitinn žar var -0,5 stig og er žaš minnsti mešalhiti ķ september į vešurstöš ķ byggš į Ķslandi. Nęturfrost byrjušu snemma og spilltu uppskeru į  kartöflum. Į Grķmsstöšum fór frostiš nišur ķ -12 stig og žar hlįnaši ekki aš heita mįtti frį žeim 13. og til mįnašarloka. Ķ Reykjavķk męldist nęstmesta frost sem žar hefur męlst ķ september, -4,6 stig ž. 29. (metiš er -4,8 ž. 29. 1899). Mjög sólrķkt var ķ noršanįttinni į sušvesturlandi, 162 klst męldust į Vķfilsstöšum viš Reykjavķk og žar er mįnušurinn sį 8. sólrķkasti september ef viš teljum Vķfilstaši žį meš Reykjavķk. Śrkoma var alls stašar ķ minna lagi, sérstaklega į sušurlandi. Aldrei męldist minni septemberśrkoma ķ Vestmannaeyjabę mešan žar var męlt, 1882-1920. Stundum snjóaši reyndar fyrir noršan og um mišjan mįnušinn einnig į sušurlandi. Alhvķtt var ķ Reykjavķk ž. 26. en snjórinn brįšnaši fyrir hįdegi, aš sögn Morgunblašsins daginn eftir. Ķ Mosfellssveit var öklasnjór. Ķ žessum kalda mįnuši fór hitinn žó einhvern tķma ķ 17 stig į Akureyri og ž. 4. į Seyšisfirši. Sérlega haršsvķrašur lįgžrżstignur var yfir Noršurlöndum žennan mįnuš og noršlęgar įttir algengar į Ķslandi. Kortiš sżnir frįvik  hęšar ķ 500 hPa fletinu frį mešaltalinu 1981-2011. 

Myndlistarmašurinn Muggur opnaši mįlverkasżningu ķ Mišbęjarskólanum. Žann 28. var tónverkiš Saga hermannsins eftir Igor Stravinsky var frumflutt ķ Lausanne ķ Sviss. Žį stóš yfir lokasókn bandamanna į vesturvķgstöšvunum.

1892_9_850_1111556.png1892 (4,7) Nęst kaldasti september var į žvķ kalda įri 1892. Ķ Hreppunum er hann reyndar sį kaldasti af žeim öllum. Į Raufarhöfn męldist ķ mįnuši žessum mesta frost sem žar hefur męlst ķ september, ótrśleg -10,5 stig. Žetta er kannski röng męling en nęst lęgsta talan er -5,8 stig (ž. 28.) į Teigarhorrni sem er lķka ótrślega lįg tala fyrir žį stöš ķ september og er kuldamet žar. Śrkoma var ķ meira lagi į sušur- og vesturlandi, en minni į austurlandi eftir takmörkušum męlingum aš dęma. Annaš slagiš snjóaši fyrir noršan og ž. 18. var frost um hįdaginn ķ Grķmsey. Hlżjast varš 14,3 stig ķ Reykjavķk ž. 2. Noršanįtt var aušvitaš algengust. Frostdagar voru taldir 22 į Raufarhöfn en 17 į Stóranśpi ķ Hreppunum. Kalt loft gerši sig heimakomiš eins og kortiš frį 850 hPa fletinum sżnir.

1979 (4,7) Hitinn ķ žessum hryssinglega mįnuši var ķ heild 3,4 stig undir mešallaginu 1931-1960 sem žį var mišaš viš. Ķ innsveitum į noršurlandi var hitinn hins vegar allt aš 5 stigum minni. 1979_9_850.pngĮ Akureyri og ķ Vestmannaeyjum og Bolungarvķk er žetta kaldasti september sem męlst hefur. Ķ Möšrudal og į Grķmsstöšum var hitinn ašeins lķtiš eitt yfir frostmarki, 0,5 stig. Um mišjan mįnušinn komu dagar meš mešalhita undir frostmarki ķ jafnvel betri sveitum. Žį gekk illvišri yfir meš snjó-eša slydduéljum fyrir noršan. Į Grķmsstöšum fór frostiš ķ mįnušinum nišur ķ -9,5 stig en žaš  var reyndar ekki fyrr en žann 28. Žar var alhvķtt ķ 16 daga en 15 viš Mżvatn. Į landinu var snjólagiš 8% og hefur ašeins veriš meira 1954, 1924, 1943 (sólarminnsti sept. ķ Reykjavķk) og 1963. Mįnušurinn lį aušvitaš ķ noršan-og noršaustanįttum. Śrkoman var nokkuš yfir mešallagi og reyndar alls stašar meiri en ķ mešallagi  nema į sunnanveršum Austfjöršum og viš Breišafjörš žar sem hśn var ķ minna lagi, en hins vegar var hśn tvöföld ķ innsveitum į noršvestanveršu landinu, ķ Ęšey og ķ Vestmannaeyjum. Śrkomudagar voru margir eiginlega alls stašar svo žaš var ekki neinum žurrkum og kuldum fyrir aš fara heldur žvert į móti votvišrum og kuldum. Hryssingurinn var óskaplegur. Hlżjast varš 16,0 stig ž. 9. į Seyšisfirši. Mikiš hret var dagana 15.-16. meš fjįrsköšum og sköšum vegna ķsingar. Žann 15. var mešalhitinn į Akureyri undir frostmarki, -0,1 stig og er žetta fyrsta dagsetning aš hausti sem sólarhrignshiti žar er undir frostmarki (ķ Reykjavķk er žaš sį 23. 1974, -0,2). Kortiš ófrżnilega er af 850 hPa fletinum.

Žann 24. kom fyrsti hópur flóttamanna frį Vķetnam til landsins.  

Mešalhiti į landinu ķ september 1979.

sept_1979.gif

1869 (4,9) Ef tekiš er miš af mešalhita Reykjavķkur og Stykkishólms er žessi september lķklega fjórši kaldasti september. Žį var ašeins athugaš į žessum stöšum. Hlżtt var fyrstu fjóra dagana ķ Stykkishólmi, allt upp ķ 14,7 stig en eftir žaš komst hitinn žar aldrei upp ķ tķu stig fyrr en sķšasta daginn. Śrkoma var lķtil, alls 40,3 mm, og alls engin eftir fyrsta žrišjung mįnašarins en nęturfrost voru nęr hverja nótt seinni helming mįnašarins og dagshitinn oftast undir fimm stigum nema sķšasta daginn. Fyrir noršan snjóaši ķ byggš og spillti heyskap. Noršangaršur mikill gekk yfir dagana 11. og 12. og slitnušu žį upp skip į Siglufirši og vķšar.  

1975_9_500t_an_1111551.png1975 (5,1) Žessi kaldi mįnušur er reyndar sólrķkasti september sem męlst hefur ķ Reykjavķk. Žar voru sex frostnętur. September er talinn meš sumarmįnušum og sżnir žetta svo ekki veršur um villst aš ekki fer alltaf saman sólskin og hlżindi aš sumarlagi ķ höfušborginni. Óvešur af  vestri gerši ž. 15. og notaši hitinn žį tękifęriš til aš fara ķ 18,0 stig į Dalatanga og Seyšisfirši en žennan dag voru skrišuföll į Vestfjöršum. Ęši vetrarlegt var nyrša ķ mįnašarlok. Sķšasta daginn komst frostiš ķ - 13,3 į Vöglum ķ Fnjóskadal sem žar er kuldamet ķ september og mesta frost į landinu į lįglendi ķ september. Į Stašarhóli ķ Ašaldal męldust -12,8 og met kom į Grķmsstöšum, -13,1 stig. Mesta snjódżpt sem męlst hefur ķ september į landinu męldist į Sandhaugurm ķ Bįršardal,  55 cm ž. 24. Žar og į Tjörn ķ Svarfašardal voru 8 alhvķtir dagar en 10 į Grķmsstöšum. Snjólag į landinu var 7% en alauš jörš žó alls stašar į sušur og vesturlandi. Kortiš sżnir frįvik hitans ķ 500 hPa fletinum ķ um 5 km hęš.

1982 (5,2) Žetta var fremur žurrvišrasamur mįnušur og snjólag var nś ekki meira en 1% en frį 1924 hafa rétt rśmlega 30 septembermįnušur veriš meš snjólagstöluna 0. Hįmarkshiti landsins var alveg óvenjulega lįgur, 14,3 stig ž. 1. į Vopnafirši. Ķ Grķmsey, Ęšey og į Galtarvita komst hitinn aldrei ķ tķu stig allan mįnušinn. Kaldast varš -9,7 stig į Möšrudal ž. 22. og sama dag -9,0 į Stašarhóli en -10,3 į Hveravöllum. Žennan dag var vķša bjart en mešalhiti sólarahringsns į Akureyri var undir frostmarki.

Kaldasti september eftir 1982 var įriš 2005 žegar hitinn var 5,5 stig og er žetta ellefti kaldasti september frį 1866 en žrišji sólrķkasti september ķ Reykjavķk. Snjó festi žį tvo daga į Akureyri.  

1954 (5,2) Žessi afburša kuldalegi september er žó sį annar sólrķkasti ķ Reykjavķk. Į Akureyri voru sólskinsstundir hins vegar ašeins 53 og 51 į Hallormsstaš. Ķ Vestmannaeyjum, Sįmsstöšum (16,8 mm), Hęli (10,7 mm) og Eyrarbakka (19,2 mm) er žetta śrkomuminnsti september og reyndar į nokkrum stöšum vestanlands, t.d. ašeins 3,0 mm į Hellissandi. Og aldrei hafa veriš fęrri śrkomudagar ķ september ķ Reykjavķk en žar voru žeir sjö. Śrkoman var undir mešallagi į landinu en tiltölulega mest var hśn į noršausturlandi, allt aš tvöföld, en aftur į móti mjög lķtil į sušvestur-og vesturlandi. Žetta er hins vegar snjóžyngsti september sem um getur, mišaš viš snjólagstölu stöšva ķ prósentum, sem var 13%, en žęr męlingar eru til frį 1924 og er mešaltal allra stöšva 2% ķ september. 1954_9_thick_an.pngĮ fjöllum var snjólagstalan 46% og er sś mesta ķ september sķšan fariš var aš fylgjast meš žvķ įriš 1935. Mjög vķša festi snjó, jafnvel var snjódżptin 6 cm ķ Reykjavķk aš morgni ž. 26. en ķ mįnašarlok var hśn 35 cm į Grķmsstöšum, en žar var alhvķtt ķ 11 daga og strax žann 14. Frostdagar hafa aldrei veriš fleiri ķ Reykjavķk ķ september, 10, en 17 ķ Möšrudal og į Žingvöllum. Mesta frost sem męlst hefur į landinu ķ september, -19,6 stig kom ķ Möšrudal ž. 27. og er žetta reyndar óhuganleg tala svo snemma hausts. En sama dag męldist mesta frost į Akureyri ķ september, -8,4 stig. Er žetta kaldasti septemberdagurinn į Akureyri frį 1948 a.m.k. meš mešalhita upp į -2,9 stig. Daginn įšur hafši męlst minnsta žykkt ķ nešri hluta vešrahvolfsins yfir Keflavķk sem męlst hefur ķ september, 5130 m, sem er vetrarįstand en žvķ minni sem žessi žykkt er žvķ kaldara er loftiš. Mesta frost į vešurstöšvum ķ september męldist vķša, t.d. ķ Sķšumśla ķ Borgarfirši (-10,2), ķ Mišfirši (-10,0), į Hśsavķk (-7,0), Hallormsstaš (-7,9) og Žingvöllum (-8,6). Sķšustu vikuna var hreinlega vetrarvešur fyrir noršan og miklir kuldar mišaš viš įrstķma, t.d. tveggja stiga frost į hįdegi į Akureyri ž. 27. ķ sólskini! Og į sama tķma var frost žar alla dagana sem eftir voru mįnašarins en altaf skreiš hitinn žar žó upp fyrir frostmarkiš smįstund um mišjan daginn, en aš kvöldi hins 27. var sex stiga frost ķ nokkrar klukkustundir į Akureyri. Dagarnir 25.-29. settu allir dagshitamet fyrir lęgsta mešalhita ķ Reykjavķk og 25.-28. į Akureyri. Fyrsta vika mįnašarins var aftur į móti nokkuš hlż og komst hitinn ķ 17,9 stig į Žingvöllum ž. 8 og daginn įšur ķ Reykjavķk. Kortiš sżnir frįvik žykktar frį mešallagi sem ég held aš hafi aldrei veriš minni ķ sepember en žessum.    

19220916.gif1922 (5,3) Fremur hryssinglegur mįnušur žar sem svalar sušaustan og austanįttir voru įberandi. En śrkomumagn var žó alls stašar eša vķšast hvar ķ minna lagi. Um mišjan mįnuš brį žó til noršaustanįttar ķ nokkra daga og sums stašar snjóaši žį fyrir noršan og austan. Hiti var žį ašeins kringum 1-3 stig į morgnana og kvöldin ķ Reykjavķk ķ um vikutķma en eitthvaš hęrri um mišjan dag en sólarhringsmešaltališ hefur varla nįš žremur stigum. Sjį kortiš ž. 16. sem stękkar mjög ef žrķsmellt er į žaš eins og öll hin kortin. Frostiš fór mest į landinu ķ -8,9 stig ž. 16. į Grķmsstöšum į Fjöllum en žar varš lķka hlżjast, 17,1 stig ž.  9. Eftir žann  dag var śti um  hlżindi ķ mįnušinum. Frostnętur voru 9 ķ Reykjavķk og hafa ašeins veriš fleiri ķ september 1954. Hlaup varš ķ Skeišarį ž. 28. Žessi mįnušur er merkilegur ķ męlingasögu heimsins fyrir žaš aš žann 13. męldist mesti hiti sem skrįšur er į jöršunni, 57,8 stig ķ El Aziza ķ Lķbķu en sumir telja męlinguna reyndar vafasama. Žennan dag var kuldi mikill į Ķslandi.  

1882 (5,4) Eftir kaldasta sumar fyrir noršan, jśnķ til įgśst, kom svo žessi 9. kaldasti september į landinu. Kalsavešur meš śrkomu rķkti lengst af. Fyrstu dagarnir voru sęmilegir  og komst hitinn ķ 17,2 į Hrķsum. Svo segir ķ Fréttum frį Ķslandi: „ Meš höfušdegi birti upp, og kom góšur tķmi ķ viku; žį fór loksins hafķsinn burtu frį Noršurlandi. En samt hjeldust hrķšaköstin allt til rjetta, og taldist mönnum svo til, aš 10 sinnum hefši alsnjóaš nyršra frį Jónsmessu til rjetta. Verst var žaš hrķšarkastiš, er gjörši 12. september og stóš ķ 3 daga meš 7° R.  [-9° C] frosti. Žį voru įr rišnar į ķs ķ Skagafirši og ķ Dalasżslu og vķšar, og gengiš į skķšum śr Fljótum inn ķ Hofsós sakir ófęršar; fennti žį fje į afréttum milli sveita, en ei į heišum frammi, žvķ aš hrķšarnar nįšu aldrei lengra en fram į fjallabrśnir; 23 sept. kom sķšasta hrķšin, og fennti žį hross ķ Laxįrdalsfjöllum, afrjetti milli Hśnavantssżslu og Skagafjaršar." Į Siglufirši fór frostiš nišur ķ -9,7 stig. Ķ noršanhrķšinni laust fyrir mišjan mįnuš var stórvišri į sušurlandi og fuku žį vķša hey manna. Jónas Jónassen lżsti tķšinni ķ Reykjavķk ķ Žjóšólfi 30. október: 

1. 2. bjart vešur, logn; 3. 4. sunnan, dimmur, regn; 5. vestanśtsunnan, hęgur ; 6. landssunnan, hvass, regn; 7. 8. 9. śtsunnan, hvass, meš hrišjum ; 10. noršanrok (snjór ķ mišja Esju); 11. 12. sama vešur en vęgara; 13. 14. 15. austan; rokh. 15. 16. 17. noršankaldi (hvass til djśpanna); 18.-23  hęgur, viš austurlandssušur meš regni; 24. bjart vešur, logn; 25.-29. austan-lands. meš regni; 30. hvass mjög į austan-landnoršan.

1924 (5,4) Śrkoma ķ žessum september var mjög  lķtil, ašeins um helmingur mešalśrkomu į landinu. Žetta hafši reyndar veriš meš afbrigšum žurrt og sólrķkt sumar į sušurlandi og var til žess tekiš aš sķšast ķ mįnušinum hafi vatnsborš Žingvallavatns veriš mörgum fetum lęgra en venjulega. 1924_9_850.pngSyšra var įfram sólrķkt ķ žessum mįnuši enda noršan og noršaustanįttir algengar og er žetta nķundi sólrķkasti september ķ höfušstašnum. Hlżtt var fyrstu dagana og góšur žurrkur fyrir noršan og komst hitinn ķ 19,8 stig ž. 2. į Möšruvöllum. Žar varš einnig kaldast, -8,4 ž. 23. En fljótlega hafši kólnaš ķ mįnušinum. Alhvķtir dagar voru tveir ķ Reykjavķk og hafa ekki veriš taldir fleiri ķ september frį stofnun Vešurstofunnar 1920. Snjóhula ķ bęnum var metin 7% og aldrei veriš meiri ķ september. Snjódżpt var žó ašeins 1 cm žessa tvo daga, 28. og 29. Snjóhula į öllu landinu var 11%, sś nęst hęsta. Mestur var snjórinn į noršvesturlandi, 45 cm į Sušureyri viš Sśgandafjörš nęst sķšasta dag mįnašarins. Ekki sįst į milli hśsa į Vestfjöršum žegar žessi hrķš stóš sem hęst, segir Morgunblašiš sķšasta dag mįnašarins. Fleiri illvirši voru um žetta leyti og ž. 27. fórst Rask frį Ķsafirši ķ ofvišri meš allri įhöfn, 15 manns og fleiri skip lentu ķ hrakningum žann dag.

Žórbergur Žóršarson hafši lokiš viš Bréf til Lįru į Ķsafirši daginn įšur en žess mįnušur hófst og allan žennan mįnuš og eflaust miklu lengur žóttist hann mikiš verk hafa unniš enda var sįl hans vķš og djśp eins og alvaldiš og bókin sannkallaš tķmamótaverk ķ ķslenskum bókmenntum! 

Mjög snarpir jašskjįkftakippir voru ķ Krķsuvik ž. 4 og nęsta daga og fundust žeir vel ķ Reykjavķk.   Talvert jaršrask varš ķ Krķsuvķk, langar sprungur komu žar vķša ķ jöršu; stórar skrišur féllu śr fjöllum og leirhver myndašist. Žį skekktust hśs. Kippirnir voru svo snarpir aš mönnum og skepnum sló flötum. Žann 7. fundust svo tveir allsnarpir og tveir litlir landskjįlftakippir į Akureyri.

Žann 29. skķrši Vķsir frį žvķ aš Adolf nokkur Hitler, sem dęmdur hafši veriš ķ fangelsi fyrir uppreisnartilraun ķ München ķ Bęjaralandi, hafi fengiš skilyršisbundna nįšun. Og hann braut vķst aldrei skiloršiš!   

Af köldum septembermįnušum į fyrri tķš sker sį įriš 1782 sig śr eins og allt žaš sumar og er hugsanlega kaldasti september sem einhverjar męlingar eru til um į Ķslandi, en žęr voru geršar į Lambhśsum į Įlftanesi og eru kannski vafasamar um margt. En aš morgni sķšasta dagsins var frostiš tališ -6,3 stig og hefur aldrei svo lįg hitatala sést ķ september ķ Reykjavķk į öšrum tķma. Žennan dag var hitinn um mišjan dag -3,1 stig og -3,8 um sama leyti daginn įšur og reyndar -1,9 stig um mišjan dag ž. 25. en -5,0 um morguninn og -5,6 stig nęstu tvo morgna žar į undan en fór rétt yfir frostmarkiš um hįdaginn. Įrin 1809 og 1807 voru lķka mjög kaldir septembermįnušir, lķklega į borš viš žį žrjį köldustu sem hér hefur veriš sagt frį, eftir męlingum aš dęma sem geršar voru į Akureyri. Seinna įriš var frostiš žar 2-6 stig sķšasta daginn. Fyrra įriš var hins vegar frostiš tvö til fimm stig um hįbjartan daginn alla dagana 20.-25. og aš kvöldi hins 23. var frostiš -11,9 stig. Aldrei hefur seinna męlst svo mikiš frost ķ september į Akureyri. Taka veršur žó žessar gömlu męlingar, ekki sķšur en į Lambhśsum, meš hęfilegri varśš ef ekki léttśš, en ljóst er aš um óvenjulega kulda var aš ręša.   

Fylgiskjališ sżnir hita, śrkomu og sólskin fyrir stöšvarnar nķu ķ hverjum mįnuši.  

Fréttir frį Ķslandi, 1882. 

Skżringar. 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Köldustu įgśstmįnušir

Sumariš 1882 voru allir mįnuširnir frį jśnķ til įgśst žeir köldustu sem męlst hafa fyrir noršan og austan, en įgśst žetta sumar nżtur einnig žess vafasama heišurs aš vera kaldasti įgśst sem męlst hefur į landinu ķ heild, aš minnsta kosti eftir 1870.
 
Mešalhiti stöšvanna nķu sem mišaš er viš  var 9,5 stig įri 1961 til 1990.
 
1882 (6,2) Į Siglufirši var mešalhitinn einungis 2,9 stig en 3,1 į Skagaströnd. Ašeins lķtiš eitt hlżrra var inni ķ Eyjafjaršardal en į Akureyri, 4,3 stig į Hrķsum. Talsvert mildara var į Fljótsdalshéraši, 7,2 stig į Valžjófsstaš enda var žar ekki hafķsinn. Męlt var žennan mįnuš į Grķmsstöšum į Fjöllum og žar var mešalhitinn 3,8 stig og er žetta žar ekki kaldasti įgśst sem męlst hefur. Hįmarkshiti ķ Grķmsey fór aldrei hęrra en ķ 9,0 stig ķ žessum mįnuši. Žann 16. var gangur hitans žar 0-1 stig og snjóaši. Mesti hiti į landinu varš ašeins 16,0 stig, į Teigarhorni, ž. 11. og er ekki getiš um lęgra landshįmark ķ nokkrum įgśst. Žaš er kannski ekki mikiš aš marka žvķ vešurstöšvar voru svo fįar. - En samt! Kaldast ķ mįnušinum varš -4,5 stig į Siglufirši. Ekki fraus žó viš sjóinn į sušvestur og vesturlandi og ekki heldur į Austfjöršum, en hins vegar lķtiš eitt į sušurlandsundirlendi en žó ekki į Eyrarbakka. Žorvaldur Thoroddsen segir ķ Įrferši į Ķslandi ķ žśsund įr um įstandiš fyrir noršan: "... dimmvišrin gengu aftur yfir 4. įgśst og mįtti varla heita aš sól sęist žašan af til höfušdags og gengu sķfelldir kalsar meš kafaldshryšjum į milli, og hélzt žetta vešrįttufar alt til rjetta; taldist mönnum svo til aš, aš tķu sinnum hefši alsnjóaš frį Jónsmessu til rjetta". Žessi orš sem alltaf er vitnaš ķ žegar sagt er frį žessu sumri, eru tekin śr Fréttum frį Ķslandi 1882, bls. 18. Žau ber žó varla aš skilja sem svo aš alsnjóa hafi oršiš yfir allt noršurland heldur aš į einhverjum stöšum žar, fyrst og fremst ķ hęrri byggšum og ef til vill į stöku śtskögum, hafi oršiš tķu sinnum alhvķt jörš. Į sušurlandi var einnig mjög votvišrasamt seinni hluta sumars en mildara en fyrir noršan. Noršanįttin var hęg yfirleitt en śti fyrir var mikill hafķs svo hśn var köld žegar hśn nįši til landsins. Sjįvarhiti viš Grķmsey var ašeins tvö stig en nķu og hįlft stig viš Vestmannaeryjar. Į sušurlandi var hins vegar sķfelld sunnanįtt og męttust įttirnar į mišju landinu, segir ķ Fréttum frį Ķslandi. Į Eyjafirši lį ķsinn fram ķ september en vķšast hvar annars stašar fyrir noršan var hann farinn frį landi į höfušdaginn. Ķ mįnuši žessum voru lengi framan išulega lęgšir į sveimi vestan viš land en stundum yfir landinu en hęšasvęši yfir Bretlandseyjum en sķšan voru noršanįttir meš lęgšum austan viš land. Jślķ žetta įr tel ég vera sį nęst kaldasta sem męlst hefur. Jónas Jónassen lżsti svo vešrinu ķ höfušstašnum ķ Žjóšólfi 23. september:
 
Ķ žessum mįnuši hefir vešur mįtt heita stirt og óhagstętt, žar sem framan af rétt daglega var meiri eša minni śrkoma og seinna noršanvešur mikil meš kulda. 1. var śtsynningur meš sudda; 2. sama vešur, nokkuš hvasst; 3. bjart vešur, viš noršur; 4. landsynningur meš rigningu; gekk sķšan til śtsušurs; 5. austan, dimmur, meš regni; 6.—10. sunnan śtsunnan, dimmur meš śrkomu; 11. hęgur į śtnoršan, meš śrkomu sķšari hluta dags; 12. logn, rigning, noršankaldi til djśpanna; 13. landnoršan, hęgur, dimmur; 14., 15., 16. hvass į noršan, gekk sķšari hluta dags hinn 16. til austurs; 17. austan, bjartur; 18. hvass į noršan til djśpa, dimmur; 19. —26. noršanvešur, opt hvass mjög; 27. hęgur į austan, dimmu ; 28.—31. optast bjart vešur og hęgur.
 
Eins og jślķ eru įgśstmįnušir įranna 1882, 1886, 1887 og 1888 allir meš žeim köldustu. Žaš sętir žvķ eiginlega furšu aš Fréttir frį Ķslandi skuli gefa sumrunum 1887 og 1888 mjög góša einkunn sem Žorvaldur Thoroddsen sķšan endurtekur. Annars er svo sem ekki um aušugan garš aš gresja meš heimildir um flesta žessa mįnuši, nema ķ töluformi ķ skżrslum dönsku vešurstofunnar fyrir örfįar stöšvar, og er ólķku saman aš jafna eftir aš mįnašarrit ķslensku Vešurstofunnar, „Vešrįttan”, byrjaši aš koma śt 1925 meš talsveršu lesmįli um hvern mįnuš auk tölulegra upplżsinga.
 
1903 (6,9) Mįnušur žessi var miklu kaldari į sušvesturlandi og vesturlandi en 1882, en hins vegar mildari fyrir noršan en svipašur į austurlandi og sušurlandi. 1903_8_850.pngMęlt var ķ Möšrudal žar sem mešalhitinn var 3,6 stig. Nęr linnulaus noršan eša noršaustanįtt var allan mįnušinn meš hęš yfir Gręnlandi og lęgšum fyrir austan land. Kuldapollur var oft yfir landinu eša ķ grennd viš žaš. Kortiš sżnir įstandiš ķ um 1400 metra hęš. Žungbśiš mjög var fyrir noršan og śrkomur en į sušurlandi var sólrikt og einstaklega žurrt. Śrkoma ķ Reykjavķk hefur aldrei veriš minni ķ įgśst, ašeins 0,8 mm og féll į tveimur dögum. Į Teigarhorni er žetta žrišji žurrasti įgśst. Mesti hitinn į landinu var męldur ķ Reykjavķk, 18,1 stig ž. 2. en minnsti -3,5 stig į Möšruvöllum ķ Hörgįrdal žar sem frostnętur voru tvęr. Frost męldist mjög vķša. Į Eyrarbakka fór žaš nišur ķ -3,4 stig en žar var ein frostnótt. Nęst sķšasta daginn męldist meira aš segja frost ķ Reykjavķk, -0,1 stig en ķ įgśst hefur žar ašeins męlst frost ķ žessum mįnuši og įriš 1956. Ķ Stykkishólmi var nęturfrost ž. 26. og eftir mišjan mįnuš komst hitinn žar aldrei ķ tķu stig eša meira. Ķ Grķmsey fór hitinn allan mįnušinn ekki hęrra en ķ 8,0 stig en žar fraus žó aldrei. Enginn hafķs var viš strendur landsins žetta sumar. Sjįvarhiti var 4 stig viš Grķmsey en tķu og hįlft stig viš Vestmannaeyjar. 
 
1907 ( 7,4) Žessi einstaklega hęgvišrasami įgśst var enn žį žurrari en 1903. Žaš rigndi ašeins einn dag ķ Reykjavķk, 0,9 mm. Og žetta er enda talinn žurrasti įgśst į landinu. Į Teigarhorni śt af fyrir sig er žetta sį annar žurrasti. 1907_8_850_1110931.pngKortiš frį um 1400 metra hęš sżnir hęgvišri ķ köldu lofti viš Ķsland sem einnig var nišur viš jörš. Į Grķmsstöšum į Fjöllum er žetta fyrsti įgśst sem męldur var eftir aš męlingar uršu žar samfelldar og var mešalhitinn 3,9 stig. Oft var bjart yfir vestanlands og sunnan og stundum einnig annars stašar. Mesti hiti ķ mįnušinum varš 21,1 stig į Akureyri en į Holti ķ Önundarfirši męldist frostiš -3,8 stig. Į Eyrarbakka fór frostiš nišur ķ -3,2 stig. Nęturfrost voru ekki alveg eins śtbreidd og 1903 en frostnętur voru fleiri sums stašar žar sem fraus į annaš borš, allt upp ķ sex į Möšruvöllum ķ Hörgįrdal og į Śthéraši. Žetta var hafķslaust sumar. Sķšustu žrjį dagana nįši hitinn ekki tķu stigum ķ Reykjvķk og mikill kuldi var yfir landinu. Sjįvarhiti var ķviš lęgri en 1903.
 
Skįldiš og fjölfręšingurinn Benedeikt Gröndal lést žann annan.
 
1886 (7,4) Ķ žessum įgśst var loftvęgi óvenjulega lįgt, ašeins 997,9 hPa aš mešallagi ķ Reykjavķk og hefur aldrei veriš žar lęgra ķ įgśst. Śrkoma var svipuš į sušur- og vesturlandi og mešallagiš 1961-1990 sem viš žekkjum best en nokkru meiri annars stašar. 1886_8_850.pngŽrįtt fyrir kuldann varš hvergi kaldara en -0,1 stig og var žaš ķ Möšrudal. En žaš varš heldur aldrei hlżrra en 18,7 stig, į Hrķsum ķ Eyjafjaršardal. Lęgšir voru oft aš flękjast nęrri landinu, sunnan viš žaš eša noršan, eša jafnvel yfir žvķ. Žetta hefur veriš žungbśinn en rysjóttur įgśst en žó komu stöku sólardagar meš köldum nóttum. Žrettįn daga nįši hitinn ekki tķu stigum ķ Reykjavķk og žann 26. varš hįmarkshiti ekki hęrri en 5,4 stig en lįgmarksmęlingar vantaši žennan mįnuš ķ bęnum. Dęmafįir óžurrkar voru annars um allt land nema meš köflum į sušurlandi, hefur Žorvaldur eftir Fréttum frį Ķslandi. Śrkoman męldist 14 mm ķ Reykjavķk ž. 23. og daginn eftir 12 mm. „Žornaši upp sķšustu vikuna", segir Sušurnesjaannįll. Ķs hafši veriš viš landiš snemma sumars en ekki žegar hér var komiš sögu. Jónassen lżssti vešurfarinu ķ Reykajvik ķ nokkrum blöum Ķsafoldar:
 
Alla vikuna hefur veriš mesta hęgš ķ vešri meš talsveršri śrkomu; einkum rigndi hjer mikiš eptir hįdegiš 31. f. m. Sķšustu dagana hefur veriš sunnan śtsunnan įtt meš skśrum, opt bjartur į milli. Ķ dag 3. hęgur landsynningur, rigningarlegur. Loptžyngdarmęlir hefur stašiš mjög stöšugur alla vikuna og hreyfist svo aš kalla ekkert enn žį. (4. įg.). - Framan af vikunni hjelzt sama óžurkatišin sem var fyrri vikuna, en föstudag 6. gekk hann til noršurs og hefur sķšan veriš į žeirri įtt, stundum hvass til djśpa, en hjer hęgur og bjartasta vešur. Ķ dag 10. sama noršanvešriš; snjóaši ķ Esjuna ķ nótt og sömul. ķ öll austur, og sušurfjöll (12.įg.).- Alla vikuna hefir veriš hęgt noršanvešur, bjart sólskin daglega; į nóttu mjög kalt; alveg śrkomulaust alla vikuna. ķ dag hęgur landnoršan-kaldi, bjart vešur. (18. įg.) - Fyrsta dag vikunnar var hjer hęg sunnanįtt meš nokkurri rigningu; 19. sama vešur, en gekk sķšari part dags til landnoršurs og žį hvass og sķšast um kveldiš genginn til noršurs meš slśš; daginn eptir (20.) var hjer hvasst śtnoršanvešur; sķšan hefur veriš sunnan-landsunnanįtt, hęg og rignt mikiš, einkum rigndi hjer mjög mķkiš allan daginn h. 22. ķ dag 24. hęgur landsynningur (Sa.) dimmur og hefur rignt óeamju mikiš i nótt sem leiš, og rigning ķ dag. Loptžyngdarmęlir falliš og stendur lįgt. (25.įg.). - Alla umlišna viku hefir veriš sunnanįtt, optast meš mikilli śrkomu dag og nótt; 28. var allbjart vešur į noršan-landnoršan, en sķšan einlęgt öšru hvoru rigning. Ķ dag 31. hęgur į sunnan meš rigningarskśrum ; loptžyngdamęlir nś aš hękka. Ķ fyrra var sama vešur sķšustu daga žessa mįnašar. (1. sept.).
 
Žann 18. voru lišin hundraš įr sķšan Reykjavķk fékk kaupstašaréttindi og var af žvķ tilefni haldiš samsęti ķ bęnum.
 
1892 (7,5) Alls stašar var žurrt ķ žessum mįnuši. Og kalt. Austan eša noršaustanįtt var algeng og voru kuldarnir mestir viš sjóinn į noršur og austurlandi en į sušurlandi var hitinn nęstum žvķ sęmilegur sums stašar, talinn 10,4 stig į Eyrarbakka žó hann vęri ašeins 7,7 į Stóranśpi ķ Hreppunum.1892_8_500.png Munurinn er ótrślega og kannski grunsamlega mikill en Eyrarbakki į žaš til reyndar aš njóta sķn tiltölulega vel ķ björtum og köldum noršanįttum aš sumri. Annars var undarlega kalt allt žetta įr ķ Hreppunum. Žurrkar į landinu voru góšir, segir Žorvaldur Thoroddsen, nema į austfjöršum žar sem hafi veriš einlęg votvišri. Mjög sólrķkt viršist hafa veriš į vesturlandi mestallan mįnušinn og į sušurlandi seinni helming hans. Hitinn fór yfir tķu stig nęstum žvķ alla dagana ķ Stykkishólmi og alla daga ķ Vestmanneyjum žó mešalhitinn vęri ekki hįr. Lįmarkshiti var hins vegar ekki mikill. Mestur hiti mįnašarins męldist ķ Reykjavķk 18,6 stig ž. 10. Mjög kalt loft kom til landsins nokkra daga um mišjan mįnuš og aftur allra sķšustu dagana, Komst frostiš nišur -3,8 į Möšruvöllum ķ Hörgįrdal žar sem frostnętur voru įtta.  Hafķs var horfinn frį landinu, nema viš Hornbjarg, en hafši veriš mikill langt fram į sumar. Į eftir žessum įgśst kom annar kaldasti september en į undan honum fór žrišji kaldasti jślķ. Engar vešurfarslżsingar komu frį Jónassen žennan mįnuš.
 
1912 (7,5) Žetta er kaldasti įgśst sem męlst hefur ķ Reykjavķk. Śrkomusamt var į noršur og austurlandi, einkum er į leiš en į sušur- og vesturlandi var žurrt. 19120108_1110936.gifEkki var žó sólrķkt, ašeins 92 sólskinsstundir męldust į Vķfilsstöšum viš Reykjavķk. Ķ byrjun mįnašarins var grķšarlegt kuldakast sem skall į sķšast ķ jślķ. Žį snjóaši ekki ašeins sums stašar į noršurlandi heldur einnig į vesturlandi. Ķ Möšrudal fór frostiš nišur ķ -5,0 stig. Kortiš sżnir kuldatungu sušur um landiš į mišnętti ž. 1. og įętlašan hita ķ kringum 1400 m hęš og er 5 stiga frost yfir landinu. Fyrstu žrjį dagana var hitinn aldrei meiri  en įtta stig ķ Reykjavķk um mišjan dag en aftur į móti fór hitinn žar ķ 20,9 ž. 15. en um mišjan mįnušinn komu žar fjórir hlżir dagar žegar hęš var noršan og austan viš land og kom meš mildara loft frį Noršurlöndum. Hvergi varš hlżrra ķ žessum mįnuši. Ķshrul sįst ķ mįnušinum milli Siglufjaršar og Skaga.
 
Sķšasta daginn var brśin yfir Rangį vķgš.
 
1888 (7,7) Žetta var noršan eša noršaustanįttamįnušur mikill. Kaldast var į śtskögum fyrir noršan og austan og ekki var svo sem hlżtt heldur žar inn landsins. Minnstur var mešalhitinn į Raufarhöfn 3,9 stig og viš Bakkaflóa var hann 4,7 stig. Į sušur og sušvesturlandi var hins vegar ekki afskaplega kalt, 9,7 stig bęši į Eyrarbakka og ķ Reykjavķk og reyndar talin 10,2 stig ķ Hafnarfirši en žvķ trśi ég nś mįtulega. Į austurlandi rigndi mikiš en annars stašar lķtiš og minnst į sušvestur- og vesturlandi. Mestur hiti varš 18,7 stig į Nśpufelli ķ Eyjafjaršardal en minnstur -3,0 ķ Grķmsey žar sem frostdagar voru 13. Žorvaldur Thoroddsen segir aš sumariš hafi veriš mjög žurrvišrasamt vķšast hvar nema hvaš hafķsžokubręlu hafi gętt į noršausturlandi og skżrir žaš hinn mikla kulda viš sjóinn. Ķsinn var žó farinn frį landi ķ byrjun įgśst nema į noršausturlandi, t.d, Žistilfirši. 1888_8_850.pngAš öšru leyti hafi veriš sķfelld góšvišri og sólskin, segir Žorvaldur. Skżjahulutölur frį vešurstöšvum bera žessu einnig vitni. Meira aš segja ķ Grķmsey kom viku kafli eftir mišjan mįnuš meš bjartvišri. Hitanum var žó ekki fyrir aš fara. Vķst er aš žessi įgśst er sį 7. kaldasti į landinu eftir 1870 og jślķ var lķka sį 7. kaldasti. Kortiš sżnir norręnt góšvišriš ķ um 1400 m hęš. Jónassen lżsti Reykjavķkurvešrinu ķ Ķsafoldarblöšum:
 
Alla žessa viku hefir sama góšvišriš haldizt viš, optast logn, sķšustu dagana viš austanįtt meš hęgš; dįlķtil śrkoma var 6. ž. m. Loptžyngdarmęlir heldur aš lękka sķšustu dagana. Ķ dag 7. vestanįtt, hęgur, dimmur eptir hįdegi og regnlegur. (8. įg.). - Sama góša vešriš višhelzt enn, logn og blķša į degi hverjum; dįlķtil rigning kom um tķma į laugardaginn 11. ž. m. ķ dag 14. logn, nokkuš dimmur, bjartur eptir hįdegi. (15.8.). - Enn helst sama góšvišriš; h. 17. rigndi litiš eitt af austri eptir mišjan dag, annars bjartasta sólskinsvešur į degi hverjum. Ķ dag 21. hęg śtręna bjartasta vešur, svo aš kalla logn. (23.8.) - Sama góšvišriš helzt enn sem nś ķ langan tķma aš undanförnu; sķšustu dagana hafir hann veriš į noršan, opt hvass til djśpa. Ķ dag 28. hvass hjer innfjarša, en bįlhvass śti fyrir į noršan, bjart og heišskķrt vešur. (29. įg.). - Fyrsta dag vikunnar var hjer hvasst noršanvešur allan fyrri part dags, gekk svo til śtnoršurs (Sv) og sķšan i landsušur (Sa), nokkuš hvass fyrripartinn og įkaflega mikil rigning um morguninn, suddi af sušri sķšari part dags. ... (5.sept).
 
Kaldasti įgśst sķšan Ķsland varš sjįlfstętt rķki var 1943 (7,8). Žetta var einnig kaldasti įgśst sem męlst hefur į Grķmsstöšum, 3,6 stig og kaldari en 1882 og 1907. Į noršausturlandi voru miklir óžurrkar en annars var vķšast žurrvišrasamt. 19432908.gifŚrkoman į Dalatanga var 216,7 mm og žar af féllu 101,8 mm ž. 22. Sólrķkt var ķ Reykjavķk og er žetta žar žrišji sólrķkasti įgśst, en ašeins 95 stundir męldust į Akureyri. Žetta var žurrasti įgśst sķšan męlingar hófust ķ Stykkishólmi 1857, 0,8 mm. Žar rigndi tvo daga en ašeins einn į Arnarstapa į Snęfellsnesi. Nęturfrost voru vķša og mest -5,5 stig į Grķmsstöšum ž. 24. en žann dag var Himmler geršur aš innanrikisrįšherra Žżskalands. Žrįtt fyrir kuldana snjóaši hvergi į landinu. Noršanįtt var rķkjandi og alveg frį 9.-20. var hęš yfir Gręnlandi og oft bjartvišri sunnanlands en kuldar, rigningar og žokur į noršurlandi. Nokkrir sęmilega hlżir dagar komu į sušurlandi žennan tķma og komst hitinn mest ķ 19,1 stig į Hęli ž. 16. Ķ lok mįnašarins kom eitthvert mesta kuldakast sem komiš hefur ķ įgśst. Kortiš sżnir hitann ķ um 1400 m hęš ž. 29 og er fimm stiga frost yfir landinu en 10-15 stig yfir Gręnlandi. Eins og alltaf įšur stękka kortin mjög ef smellt er nokkrum sinnum į žau.

Styrjöldin var ķ hįmarki. Žann 5. var žżsk flugvél skotin nišur yfir noršurlandi. Innrįs Bandamanna į Sikiley stóš yfir og Mķlanó var lögš ķ rśst ķ loftįrįsum. Seint ķ mįnušinum komu sķšustu gyšingarnir til śtrżmingar ķ Treblinka en žar höfšu fangar gert uppreisn ķ byrjun mįnašarins sem bęld var nišur.
 
1887 (7,9) Žessi mįnušur kom ķ kjölfar kaldasta jślķ sem męlst hefur. Fremur var žurrvišrasamt  nema ķ Reykjavķk žar sem rigndi tiltölulega mest en samt ekki mikiš meira en ķ nśgildandi mešallagi. Žar rigndi žó mikiš hvern dag fyrstu vikuna en ašeins sex daga į stangli eftir žaš. Mjög kuldalegt var viš sjóinn į noršur og austurlandi. 1888_8_500.pngĮ Teigarhorni er žetta kaldasti įgśst. Ķ Grķmsey voru frostdagar 13 og 10 į Teigarhorni. Į Akureyri og ķ Hrśtafirši gerši žó ekki frost og žvķ um sķšur į sušur-og vesturlandi, en stöšvar voru reyndar mjög fįar. Kaldast varš į Raufarhöfn, -4,6 stig og hefur aldrei męlst žar eins mikill kuldi ķ įgśst. Į Hornafirši komst hitinn einn daginn ķ 21,4 stig og varš hvergi hlżrra į landinu. Žorvaldur Thoroddsen segir aš žetta sumar hafi veriš góš tķš og framśrskarandi į sušurlandi og į austurlandi nema ķ Hśnavatns-, Skagafjaršar og Noršur Žingeyjarsżslu en žar gengu žokur og suddar. Hann segir žó aš nokkur nęturfrost hafi veriš fyrir noršan er leiš į sumariš. Allt žetta hefur hann śr Fréttum frį Ķslandi. Įgśst žetta įr er hinn 8. kaldasti en jślķ var reyndar sį allra kaldasti į landinu ķ heild. Alveg framśrskarandi sumarblķša! Jónassen lżsti svo tķšarfarinu ķ Reykjavķk ķ nokkrum blöšum Ķsafoldar:
 
... hefir veriš viš sušur eša śtsušurįtt, hęgur en dimmur og stundum rignt talsvert meš köflum t. a. m. ašfaranótt h. 2. Ķ dag 2. hęgur į sunnan, dimmur, hśšarigning i morgun allt fram undir hįdegi. (3. įg.). - Alla vikuna hefir veriš sunnanįtt meš talsveršri śrkomu og optast dimmur, žar til aš hann ķ dag 9. gekk til noršurs, hęgur en bjartasta vešur; loptžyngdarmęlir hefir žotiš upp sķšan ķ gęr og stendur nś mjög vel, svo śtlit er fyrir aš vešur haldist viš noršur. (10. įg.). - Umlišna viku mį heita aš logn hafi veriš daglega, bjart og fagurt vešur optastnęr; 13. og 14. var um tķma dimmvišri meš nokkurri śrkomu; 15. gekk hann til noršurs og var hvass til djśpa, hjer hęgur; ķ dag 16. logn og fagurt vešur, hęgur noršankaldi; Lķtur śt sem sje hvasst śti fyrir į noršan og talsveršur uppgangur ķ vestri og noršri; mistur ķ lopti noršanundan bęši ķ gęr og ķ dag. (18. įg.). - Alla vikuna mį heita aš hafi veriš logn og bezta vešur, og sama hęgšin er enn žann dag ķ dag (23.). Eptir hįdegi genginn til landssušurs meš hęgš, og rigningarlegur og loptžyngdarmęlirinn aš lękka. (24. įg.). - Alla undanfarna viku hefir veriš aš heita mį alveg logn dag sem nótt meš miklum hita og er mjög langt sišan önnur eins stilling hefir veriš į vešri eins og undanfarna tķš. Ķ fyrra var t. d. 25. įgśst śtsynnings-ofsi meš miklum kalsa (5 stiga hiti um hįdegiš) og hafróti. Ķ dag 30. rjett logn, dimmur i morgun og nokkur rigning, birti upp eptir hįdegi. (31. įg.).
 
Hitinn ''mikli'', sem Jónassen męldi reyndar sjįlfur ķ sķšustu vikunni, kemur alls ekki fram ķ męlingunum, var 11-14 stig aš hįmarki. Sżnir žetta vel hvaš huglęgar lżsingar geta veriš villandi žegar raunverulegar hitamęlingar eru hafšar i huga. Ķ gömlum vešurlżsingum er einmitt vķša aš finna slįndi mótsagnir milli męlds hita og huglęgra lżsinga, bęši hvaš varšar hita og kulda. Erfitt eša ķllmögulegt er aš įętla hita ķ eldgamla daga śt frį huglęgum lżsingum žó hęgt sé aš taka mark į hvort menn hafi tališ tķšarfariš hagstętt eša ekki. Hafķs er reyndar vķsbending um löld a“r žegar hann er mikill en žaš er bara stundum, jafnvel į köldum įrum. 
 
1921 (7,90). Upphaf žessa įgśstmįnašar var eitt hiš svalasta sem yfir Reykvķkinga hefur gengiš og var žį mjög žurrt, en nokkuš rętist śr kuldanum er į leiš, en aldrei varš mįnušurinn žó annaš en kaldur og talsvert śrkomusamur seinni hlutann. Hįmarkshitinn var einhver hinn lęgsti sem um getur ķ Reykjavķk ķ įgśst, 13,7 stig. Žess mį og geta aš aldrei hefur hįmarkshiti įrsins veriš lęgri Reykjavķk en žetta įr, 14,7 stig en sį hiti męldist ķ jślķ. Śrkomusamt var į austfjöršum og žar uršu mikil skrišuföll, en yfirleitt var žurrvišrasamt į sušur-og vesturlandi. Noršan og noršaustanįtt var įberandi. Frostiš fór ķ -4,0 stig ž. 27. į Möšruvöllum. Hlżjast varš 20,6 stig į Seyšisfirši.
 
Tenórinn fręgi Enrico Caruso, fyrsta stórstjarna grammófónsins, lést ž. 2. Daginn eftir stofnaši žżski nasistaflokkurinn stormsveitir sķnar.
 
Hér veršur aš nefna įgśst 1983 žó hann sé ekki ķ tölu allra köldustu įgśstmįnaša į landinu ķ heild. Į sušur-og vesturlandi var hann beint framhald af jślķkuldunum miklu žaš įr. Ķ Vestmannaeyjum hefur ekki męlst kaldari įgśst, 8,0 stig og žar var hann einnig sį śrkomusamasti, 270 mm. Ķ Reykjavķk var mįnušurinn einn af žremur köldustu įgśstmįnušum frį 1866. Og hann er sólarminnsti įgśst sem žar hefur veriš męldur. Fyrir noršan og austan var sęmileg tķš ķ sušvestanįttinni og bara góš į Vopnafirši žar sem mešalhitinn var heilt stig yfir góšęrismešallaginu 1931-1960 og žar męldist mesti hiti mįnašarins, 25,3 stig ž. 24. Ķ Reykjavķk fór hitinn hins vegar aldrei hęrra en ķ 13,4 stig og į Stórhöfša ķ Vestmannaeyjum ašeins 10,7 stig. Skrišjöklar landsins voru um žetta leyti hęttir aš hopa ķ žeim kulda sem lengi hafši rķkt į žessum įrum og er vķst slķkra kulda saknaš af sumum!
 
Óvenjulega kaldir įgśstmįnušur fyrir 1866 voru furšu fįir mišaš viš hvaš vešurfar var žį almennt kalt. Įriš 1850 var mešalhitinn ķ Reykjavķk žó ašeins 7,4 stig en 6,9 ķ Stykkishólmi. Og 1841 var hitinn ķ Reykjavķk 7,6 stig en 7,4 įriš 1832. Seinna įriš voru einnig męlingar į Möšruvöllum sem benda til mešalhita žar kringum sex stig. Mjög kalt var ķ įgśst 1832. Žį var ašeins athugaš ķ Reykjavķk og er mešalhitinn talinn 7,4 stig. Žetta eru žvķ įlķka kuldamįnušir ķ höfušstašnum og 1912. Sérlega kalt var fyrir noršan ķ įgśst 1864 žó ekki vęri svo kalt ķ Stykkishólmi, 9,5 stig. En į Akureyri, įętlaš eftir hitamęlingum į Siglufirši og ber aš taka meš žó nokkurri varśš, var žessi mįnušur jafnvel meira en hįlfu stigi kaldari en įgśst 1882 og er žį kaldasti įgśst sem einhverjar tölur eru um į noršurlandi. Eftir męlingum aš dęma sem geršar voru hér og hvar į landinu, en reiknašar hafa veriš yfir til Stykkishólms, er ljóst aš į kuldaįrunum kringum 1815 var mešalhitinn žar ķ įgśst 1817 talinn 6,3 stig en 6,5 įriš 1815. Žó žessar tölur séu ónįkvęmar viršist žetta hafa žetta veriš mįnušir ķ stķl viš įgśst 1882 og 1903 meš eins įrs millibili.
 
Fréttir frį Ķslandi 1882-1888, Sušurnesjaanįll 1886.
 
 
Fylgikskjališ sżnir samkvęmt venju hita og śrkomu stöšvanna nķu ķ žessum mįnušum.

Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Kattavinafélagiš mótmęlir

Viš Mali tökum heilshugar undir orš Kattavinafélagsins og ętlumst til žess aš dżranķšingar sem brjóta lögin um dżravernd fįi miskunnarlaust aš kenna į refsivendi laganna.

Žaš kemur ekki til mįla sveitastjórnir fįi aš komast upp meš svķviršilega grimmd gagnvart dżrum. 

 


 


mbl.is Mótmęlir ašgeršum gegn köttum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hlżjustu septembermįnušir

Sį septembermįnušur sem mestur ljómi stendur af hvaš hita og góšvišri varšar er september 1939. Hann er aš vķsu strangt til tekiš bara nęst hlżjasti septembermįnušurinn, ef mišaš er viš žęr 9 stöšvar sem lengst hafa athugaš žó nęstum žvķ enginn munur sé į honum og žeim hlżjasta, en žar į móti kemur aš hann var einstaklega blķšvišrasamur. Žetta er lķka eini september sem 20 stiga hiti hefur męlst ķ Reykjavķk. Sķšast en ekki sķst hefur mįnušurinn fest ķ minni fólks vegna žess aš žį hófst sķšari heimsstyrjöldin žó žaš komi vešurfari aušvitaš ekkert viš.

Eins og įšur ķ žessum pistlum um hlżjustu og köldustu mįnuši er hiti og śrkoma tķunduš ķ hverjum mįnuši fyrir hverja og eina af hinum nķu stöšvum sem viš er mišaš ķ fylgiskjalinu en innan sviga ķ žessum megintexta er mešalhiti žeirra allra. Hann er 6,7 stig fyrir įrin 1961-1990.  

1939 (10,6) Mįnušurinn var sį hlżjasti sem komiš hefur į  sušurlandi allt frį Kirkjubęjarklaustri til Hornbjargsvita, en žó ekki ķ Vestmannaeyjum, Vķk ķ Mżrdal, Žingvöllum, Hvanneyri og į Reykjanesi žar sem hlżrra varš 1941. 1939_9_850.pngFyrstu nķu daga mįnašarins (reyndar frį 29. įgśst) fór hitinn ķ Reykjavķk aldrei nišur fyrir tķu stig og hįmarkshitinn fór fyrstu žrjį dagana ķ 18, 19 og 20 stig og aftur ķ 18 stig ž. 6. og 17 stig nęstu žrjį daga žar į eftir. Mešaltal lįgmarkshita var 9,8 stig į Stórhöfša ķ Vestmannaeyjum sem žżšir aš hann hefur nęstum žvķ örugglega veriš yfir tķu stigum ķ kaupstašnum. Og žaš ķ september! Mikil hlżindi voru ķ byrjun mįnašarins, 24,6 stig ž. 1. į Sandi ķ Ašaldal og 23,4 į Hśsavķk og ž. 3. var yfir tuttugu stiga hiti vķša į sušurlandsundirlendi og vesturlandi, allt upp ķ 22,7 stig į Hvanneyri. Ķ Reykjavķk męldist mesti hiti sem žar hefur męlst ķ september, 20,1 stig ž. 3. sama dag og Bretar og Frakkar sögšu Žjóšverjum strķš į hendur og var sólskinsglęta ķ bęnum ķ hęgri sušaustanįtt. Į noršausturhorninu komst hitinn yfir 20 stig ž. 6. og į austfjöršum ž. 21. Į Akureyri męldist mesti hiti sem žį hafši žar męlst ķ september, 22,0 stig ž. 1. Hiti fór ķ 20 stig eša meira į vel yfir helmingi allra vešurstöšva sem męldu hįmarkshita sem er bżsna óvenjulegt ķ september. Kaldast varš -3,5 stig į Nefbjarnarsstöšum ž. 14. Nokkuš kólnaši er į leiš mįnušinn eins og ešlilegt er en alltaf mįttu žó heita hlżindi. 

Śrkoman var ašeins lķtiš eitt meiri en mešaltaiš 1931-2000. Hśn var meiri en venjulega syšra og į Austfjöršum og  kringum mešallag į sušvesturlandi en minni nyršra eins og vęnta mįtti eftir vindįttinni, en sušlęgar įttir voru venju fremur tķšar. Į noršausturlandi var śrkoma sums stašar ašeins um 17 mm og śrkomudagar 5-7 en į sušurlandi voru žeir um og yfir 20. Mikil śrkoma var vķša upp śr žeim 20. og męldist sólarhringsśrkoman 106 mm į Horni ž. 24. Žaš var hęgvišrasamt ķ mįnušinum og mjög oft tališ logn. Į Akureyri var fremur mikiš sólskin en lķtiš ķ Reykjavķk. Heyskapartķš var vķšast mjög hagstęš en žó var žurrklķtiš sunnanlands. Uppskera śr göršum var óvenjulega mikil. Sķšustu tvo dagana kólnaši nokkuš og sums stašar snjóaši žį fyrir noršan en hvergi festi snjó og var mįnušurinn alaušur allstašar. Yfir Bretlandseyjum var hlż hįloftahęš žaulsetin sem hafši įhrif į vešurlagiš hér į landi eins og sést į kortinu um mešalhęš 850 hPa flatarins ķ um 1400 m hęš.   

Hér er samsett kort sem sżnir mešalhita hverrar stöšvar ķ septembermįnušum 1939 (blįtt) og 1941 (rautt), eftir žvķ hvort įriš var hlżrra į viškomandi stöš en mjög lķtill munur var į mešalhita stöšva žessi įr. Bįšir voru žessir mįnušir jafngildir vel hlżjum jślķmįnušum aš hita. 

sept_1111487.gif

 

1941 (10,7) Hlżjasti september sem męlst hefur į landinu er svo 1941, fjögur stig yfir mešallaginu 1961-1990, og er hann ašeins 0,1 stigi hlżrri en bróšir hans frį 1939. Mįnušurinn var sį hlżjasti vķšast hvar į svęšinu noršan og austan til į landinu frį Hrśtafirši til Fagurhólsmżrar en auk žess į Hvanneyri, Vķk ķ Mżrdal, Vestmannaeyjum, Žingvöllum og Reykjanesi. Mešalhitinn į Akureyri, 11,6 stig, er hęsti septembermešalhiti sem skrįšur hefur veriš į ķslenskri vešurstöš. 1941_9_850.pngŽetta er einhver mesti sunnanįttaseptember sem vitaš er um. Mįnušurinn var enda miklu votvišrasamari en 1939. Mest rigndi nįttśrlega į sušur og vesturlandi žar sem śrkoman var 2-21/2 sinnum meiri en ķ mešallagi en minna en helmingur af mešallagi į Akureyri. Minnst rigndi aš tiltölu į noršausturströndinni, ašeins fjóra daga viš Bakkafjörš og viš Eyjafjörš. Mįnašarśrkomutölur fyrir sumar stöšvar eru ansi hįar, 378,5 mm ķ Kvķgindisdal sem er septembermet žar,  351 į Ljósafossi og 335 mm į Kirkjubęjarklaustri. Aldrei hafa veriš fleiri śrkomudagar ķ september ķ Reykjavik, 28, og voru žvķ lķkir į sušur og vesturlandi og į Ljósafossi jafnvel 29. Sķšari hluta mįnašarins fór hver lęgšin į fętur annarri noršur fyrir land śr vestri og fylgdi śrkoma meš og oft hvassvirši um vesturhluta landsins. Ķ heild var mįnušurinn žó ekki vindasamur. Gķfurleg śrkoma var i kringum ž. 20. og aftur 25., vķša 40-60 mm į sólarhring į sušur- og vesturlandi. Mikil flóš uršu žį ķ Mślakvķsl og Nśpsvötnum. Eftir mišjan mįnušinn varš afar hlżtt į noršur-og austurlandi, 24,4 stig į Hallormsstaš ž. 15. sem žar er septembermet og 22,2 į Sandi ž. 19. Tuttugu stiga hiti eša meira męldist ašeins į sex vešurstöšvum sem męldu hįmarkshita, žar af er ein męling sem nęstum žvķ örugglega er  röng, en į 17 stöšvum 1939. Kaldast varš -3,2 stig į Grķmsstöšum ž. 6. ķ hęgvišri sem stóš ķ einn dag. Ólķkt september 1939 kom seinni helmingur žessa mįnašar sķst verr śt ķ hitanum en fyrri hlutinn. Eins og 1939 var hęšasvęši yfir Bretlandseyjum en žó lengra frį landinu en žį en aftur į móti var lęgša-og śrkomusvęši nęr landinu vestan viš žaš. Sjį kortiš frį mešalhęš 850 hPa flatarins.  

Heimsstyrjöldin geisaši og hófst umsįtriš um Leningrad žann fyrsta. En sķšasta daginn voru framin fjöldamoršin ķ Babi Yar.

Žessir tveir mįnušir, 1939 og 1941, eru eiginlega ķ sérflokki hvaš hlżindi varšar.

September 1958 og 1996 eru žeir žrišji og fjórši hlżjustu. Žeir eru samt nokkru svalari en žeir tveir sem hér hafa veriš taldir, en eigi aš sķšur afar hlżir.

1958 (10,2) Eins og september 1939 er september 1958  einnig fręgur af öšrum įstęšum en vešurfarslegum. Žį var landhelgin fęrš ķ 12 mķlur og geisaši fyrsta žorskastrķšiš viš Breta. Žessi mįnušur var ekki eins śrkomusamur og žeir sem hér hafa veriš taldir en sólin var fremur lķtil. Mest rigndi į sušausturlandi, enda var sušaustanįtt langalgengust ķ mįnušinum, en minnst rigndi į noršurlandi. Aldrei hefur męlst minni śrkoma į Akureyri, ašeins 0,4 mm sem féll į einum degi. Žurrkamet var einnig į Grķmsstöšum, 1,5 mm. 1958_9_850t_an_1111318.pngMjög hlżtt var sķšustu dagana og mesti hiti mįnašarins ķ Reykjavķk męldist sķšasta daginn, 16,9 stig sem er mesti hiti sem žar hefur męlst svo seint aš sumri. Svipašur hiti eša meiri var žann dag allra syšst į landinu og į sušausturlandi. Į Stórhöfša kom žį mesti hiti žar ķ september, 15,4 stig. En į Seyšisfirši féllu miklar skrišur. Mjög hlżtt var einnig dagana 3.-5. og hlżjast var žann žrišja žegar hitinn fór ķ 23,4 stig į Hśsavķk. Minnsti hitinn sem męldist ķ Reykjavķk žennan mįnuš var 5,4 stig og er žaš hęsti lįgmarkshiti sem žar hefur męlst ķ nokkrum september. Mešalhitinn į Loftssölum ķ Dyrhólahreppi var 11,5 stig og er žaš einhver mesti mešalhiti į vešursstöš ķ september. Eiginlegt kuldakast kom aldrei en hitinn féll ķ žó -2,2 stig į Barkarstöšum ķ Mišfirši ašfaranótt hins 20. sem žykir nś ekki tiltökumįl į žeim staš. Svokölluš žykkt yfir landinu var 70-80 metrum yfir mešallagi en žvķ meiri sem hśn er žvķ hlżrra er loftiš. Kortiš sżnir hins vegar frįvik hitans frį mešallagi ķ 850 hPa fletinum ķ um 1400 m hęš yfir landinu.

1996 (10,15) var mešalhiti alls landsins svipašur og 1958 en fyrir sunnan var kaldara en noršanlands og austan var hitinn svipašur og 1941 og sums stašar meiri. Į Raufarhöfn (9,6°), Śthéraši (10,7°), Teigarhorni og Seyšisfirši var žetta hlżjasti september sem męlst hefur. Mešalhitinn į Seyšisfirši var 11,5 stig og er žaš eitt af fimm hęstu gildum mešalhita ķ september į vešurstöšvum. Hlżjast varš ž. 4. og var žį vķša fyrir noršan yfir 20 stiga hiti, en mest 22,0 į Garši ķ Kelduhverfi. 1996_9_thick_an.pngSama dag komst hitinn ķ Grķmsey ķ 18,6 stig sem er mesti hiti sem žar hefur veriš skrįšur ķ september ķ ansi langri en ekki alveg samfelldri sögu hįmarkshita. Ķ bjartri vestanįtt ž. 11. komst hitinn ķ 20,4 stig ķ Noršurhjįleigu ķ Įlftaveri og er slķkur hiti žar mjög sjaldgęfur ķ september.

Sunnanįttin var žrįlįt og žetta er žrišji sólarminnsti september ķ Reykjavķk frį žvķ męlingar hófust, 55 klst, en hins vegar męldust 104 klst į Akureyri og 113 viš Mżvatn, en ašeins 41 klst viš Hveragerši. Į noršausturlandi var śrkoman einungis um helmingur žess sem venjan er og upp aš mešallagi en votast var tiltölulega noršvestanlands, en į sušurlandi var śrkoma kringum helmingi meiri en venjulega. Śrkomudagar į sušur-og vesturlandi voru margir, 25-27 vķša og sums stašar 29. Į Kvķskerjum var heildarśrkoman 454 mm. Kortiš sżnir žykktina yfir landinu sem var heldur minni en 1958.

Svavar Gests, hinn žekkti tónlistar-og śtvarpsmašur, lést fyrsta dag mįnašarins en sķšasta daginn hófst eldgosiš ķ Gjįlp ķ Vatnajökli.  

2010 (9,4)  Mestur var mešalhitinn ķ žessum mįnuši 10,9 stig į Garšskagavita. Nś voru komnar sjįlfvirkar vešurstöšvar vķša en engar slķkar voru vitanlega ķ september 1939, 1941 og 1958. 20100309_1111324.gifĶ fyrstu vikunni kom einhver mesta hitabygja (sjį kortiš sem sżnir hita ķ 850 hPa fletinum ž. 3.) sem  męld hefur veriš ķ september. Komst hitinn ķ 24,9 stig į Möšruvöllum ķ Hörgįrdal ž. 4. og sama dag 24,7 stig į Mįnįrabakka og er žetta nęrri Ķslandsmetinu ķ september (26,0 stig į Dalatanga, ž. 12. 1947). Stašarmetiš frį 1939 féll į Akureyri žar sem hitinn fór 23,6 stig žennan dag og į Stašarhóli fór hitinn ķ 23,1 stig. Mešalhitinn į Akureyri žann fjórša var 17,9 stig og er žaš mesti mešalhiti nokkurs dags ķ september frį a.m.k. 1948 og sennilega miklu lengur. Ķ žessum lįtum komu reyndar dagshitamet aš sólarhringsmešalhita ķ Reykjavķk alla dagana frį žeim fjórša til nķunda og į Akureyri dagana 3.-5. og 8. Kaldast ķ byggš ķ žessum mįnuši varš -6,1 stig į Barkarstöšum ķ Mišfirši ž. 23. en -8,5  stig męldust ž. 21. į Brśarjökli. Śrkoman var mjög lķtil fyrir noršan en kringum mešallag į landinu ķ heild.  

Žetta sumar, frį jśnķ til september, er hiš hlżjasta sem męlst hefur vķša į sušur og vesturlandi, svo sem ķ Reykjavķk, Stykkishólmi og Stóhöfša en allar žessar stöšvar hafa lengi athugaš. Einnig er žetta hlżjasta sumar į Hveravöllum (frį 1963).  

Danski skįkmeistarinn Bent Larsen, góškunningi Ķslendinga, lést ž. 9. en ķ mįnašarlok samžykkti Alžingi aš stefna Geir Haarde, fyrrverandi forsętisrįšherra, fyrir Landsdóm.      

1901 (9,3). Žį voru óžurrkar miklir į sušurlandi. En litlar fréttir fara af śrkomu į noršurlandi žvķ žar voru engar śrkomumęlingar. Į Teigarhorni var śrkoma hins vegar meira en tvöföld mišaš viš mešallag. Mįnušurinn lį ķ sunnan-og sušaustlęgum įttum svo fįir mįnušir jafnast viš hann aš žvķ leyti.  Hlżjast varš 18,7 stig į Kóreksstöšum į Śthéraši en kaldast - 2,1° i Grķmsey.

2008_9_850.png2008 (9,2) Mjög śrkomusamt var į sušur- og vesturlandi. Met śrkoma var ķ Stykkishólmi og ķ Reykjavķk er žetta nęst śrkomusamasti september og munar sįralitlu į metmįnušinum og žessum (176,0 mm 1887). Mišaš viš žęr fimm śrkomustöšvar sem hér er stušst viš er žetta einfaldlega śrkomusamasti september sem žęr hafa męlt. Į Akureyri var śrkoman žó ķ minna lagi. Į Nesjavöllum var śrkoman 665,9 mm og er žaš mesta mįnašarśrkoma sem męlst hefur į landinu į vešursstöš ķ september. Sólarhringsśrkoman męldist į Nesjavöllum 197,0 mm ž. 17. og er žaš mesta sólarhringsśrkoma į mannašari stöš ķ september (įriš eftir, ž. 27.  męldust 220,2 mm į sjįlvirku stöšinni į Ölkelduhįlsi). Hlżjast varš į sjįlfvirku stöšinni į Raufarhöfn, 20,6 stig ž. 17. og sama dag męldust 20,1 stig į mönnušu vešurstöšnni žar. Kaldast ķ byggš var -4,2 stig į Möšrudal sķšasta dag mįnašarins. Sama dag męldist frostiš -7,3 stig  uppi į Brśarjökli. Lęgšir og śrkomusvęši voru oft nęrri landinun eins og kortiš frį 850 hPa fletinum sżnir.

Undir lok mįnašarins varš hruniš mikla ķ ķslenska bankakerfinu.

1953 (9,2) Įttundi hlżjasti september er svo hinn įgęti góšvišrismįnušur 1953. Žį  var hitinn mjög jafn um land allt, 9-10 stig ķ betri byggšum, śrkoma var nokkuš mikil nema į noršurlandi og sólin var af skornum skammti. Hlżjast varš 20,2 stig į Hallormsstaš ž. 7. en kaldast -5,9 į Möšrudal ž. 12. Bżsna mikil śrkoma var sunnanlands og vestan og ekki hefur falliš meiri śrkoma ķ september į Hólum ķ Hornafirši, 375,9 mm og į Keflavķkurflugvelli, 225,2 mm. Uppskera garšįvaxta žótti meš afbrigšum góš. Mįnušurinn var vešragóšur en žó hvessti dagana 24.-26. af vestri og varš žį mikill sjįvargangur ķ Faxaflóa og viš Breišafjörš sem olli nokkrum skaša. Ķ kjölfar vestanįttarinnar kólnaš og snjóaši vķša ķ fjöll en žó var alls stašar snjólaust ķ byggš ķ mįnušinum nema einn dag viš Mżvatn. 

Žann 6. varš fjögurra įra telpa śti  skammt frį Hólmavķk. Vakti sį atburšur mikla sorg um land allt en hans er žó hvergi getiš ķ nżrri annįlabókum.

1933 (9,2) Žetta var sķšasti mįnušurinn ķ hlżjasta sumri sem komiš hefur noršanlands. Į Akureyri var mešalhitinn ķ mįnušinum 10,4 stig og žar var žetta žvķ fimmti hlżjasti september.  Miklar rigningar voru į sušur-og vesturlandi og er žetta śrkomusamasti september sem męlst hefur ķ Stykkishólmi og meš žeim śrkomumestu ķ Reykjavķk. Sunnanįttir voru meš allra mesta móti. Į Hvanneyri var śrkoman 282,3 mm og var aldrei meiri žar ķ september mešan męlt var. Śrkomudagar voru žó fęrri yfirleitt en 1941. Mįnašarrśrkoman ķ Vķk var talinn 474,9 mm sem er žaš mesta žar ķ september og sólarhringsśrkoman var 150,3 mm ž. 9. , sem er lķka met žar, en einhver óvissa er žó vķst um töluna. Žennan dag męldist mesti hiti mįnašarins, 20,1 stig ķ Fagradal ķ Vopnafirši. Rigningin žessa daga ollu miklum vexti ķ mörgum įm og skrišum sums stašar. Mįnušurinn var enda talinn mjög rosasamur į sušur-og vesturlandi. Žaš var ķ žessum rigningarmįnuši sem Žórbergur Žóršarson reiš yfir Skeišarį og segir frį žvķ ķ hinni mögnušu frįsögn Vatnadeginum mikla. Aš mķnu tali nęr mįnušurinn upp ķ žaš aš vera tķundi śrkomusamasti september en žó ekki meira en žaš. Mikiš jökulhlaup kom ž. 8. eša 9. ķ Jökulsį į Sólheimasandi og skemmdist brśin mikiš. Kaldast varš - 3,3° į Kollsį ž. 13. ķ stuttu kuldakasti. Sumariš ķ heild, frį jśnķ til september, er žaš hlżjasta sem męlst hefur į Akureyri.

1931_9_500v_1111335.png1931 (9,15) Žessi september er sérstakur fyrir žaš hve vestanįttinn var eindregin. Hśn var žurr og loftžrżstingur oft hįr framan af og fylgdi žessu venju fremur mikiš sólskin. Mįnušurinn var hęgvišrasamur og žurr sunnanlands og vestan fram yfir mišjan mįnuš en allan mįnušinn į noršur-og austurlandi. Hiti fór žar yfir tuttugu stig um mišjan mįnuš og aftur ž. 21. og 22. og fyrri daginn męldist mesti hiti mįnašarains, 22,1 stig į Eišum. Eftir mišjan mįnuš gerši óžurrka mikla sunnanlands og vestan. Ekkert raunverulegt kuldakast kom en nęturfrost voru sums stašar ķ fyrstu vikunni ķ hęgri noršanįtt, mest -4,9 stig į Grķmsstöšum ž. 4. Ekki var mįnušurinn samt eintóm blķša. Vestan hvassvišri var um allt land ž. 17. og aftkavešur gerši viš Eyjafjörš og žį snjóaši į Vestfjöršum svo ž. 18. var alhvķtt į Sušureyri viš Sśgandafjörš og Žórustöšum ķ Önundarfirši.  

Nokkurra annarra septembermįnaša ber aš geta. Mjög hlżtt var  ķ september lengi fram eftir 1968 į sušur og vesturlandi. Žetta var hins vegar į hafķsįrunum og var mįnušuirnn ekki hlżr viš sjóinn į noršur-og austurlandi og mešalhitinn ekki meiri en 8,0 stig į Akureyri, lķtiš yfir mešallaginu 1931-1960. Žegar fjórir dagar voru eftir af mįnušinum var mešalhitinn ķ Reykjavķk 10,6 stig en sķšustu dagana kom óvenjulega hastarlegt kuldakast svo lokatala hitans ķ mįnušinum varš 9,7 stig. Mįnušurinn kólnaši sem sagt um 0,9 stig į fjórum dögum. Slķkt hrun ķ mįnašarmešalhita var algengt į ķsaįrunum. Ķ žessum mįnuši var einkanlega hlżtt kringum ž. 10. og męldist žį mesti hiti sem męlst hefur ķ Reykjavķk ķ september sķšan 1939, 18,5 stig, tvo daga ķ röš, og į Žingvöllum komst hitinn ķ 20,2 stig ž. 10. Tiltölulega sólrķkt var į sušurlandi žegar um hlżja september er aš ręša, en žeir eru oft žungbśnir sunnanįttamįnušir, 114 klst męldust į Sįmsstöšum ķ Fljótshlķš. 

September 2006 krękir ķ 11. sęti aš hlżindum. Žį eru žrķr septembermįnušir eftir 2000 mešal ellefu hlżjustu septembermįnašanna.  

1935_9_500v_1111336.pngĮriš 1935 var september reyndar ekki nema ķ mešallagi ķ hita į landinu mišaš viš mešaltališ 1931-1960 og ķ kaldara lagi fyrir noršan og austan, en į sušvesturlandi var hann vel hlżr, 9,2 stig ķ Reykjavķk. Žaš er hins vegar merkilegt meš žennan mįnuš aš hann er allra mįnaša mestur austanįttamįnšur enda var hann ķ Reykjavķk, Stykkishólmi og Vestmannaeyjum śrkomuminnstur septembermįnaša, 12,6, 1,6 og 39,9 mm. Ķ rigningarbęlinu Kvķgindisdal ķ Patreksfirši var einn śrkomudagur (0,2 mm) og reyndar einnig ķ Hrśtafirši. Mįnušurinn var einnig tiltölulega sólrķkur vestanlands meš 130 sólarstundir ķ Reykjavķk. Svona hlżir, žurrir og sólrķkir septembermįnušir ķ höfušborginni eru sannarlega sjaldgęfir. Fįdęma śrkoma var aftur į móti į Seyšisfirši ķ linnulausri austanįttinni,  492 mm sem er meš žvķ mesta sem męlist ķ september og sólarhringsśrkoman var 110 mm ž. 15. Žessi mįnušur er slįandi dęmi um breytilegt vešurlag ķ landshutum eftir žvķ hvort vindur er af hafi eša landįtt rķkir. Einnig rigndi mikiš sunnanlands og sušaustan. Rigningarnar ollu skrišuhlaupum vķša sem ollu miklu tjóni. Kortiš sżni stefnu og styrk vindsins ķ um 5 km hęš.

Af eldri męlingum, fyrir okkar helsta višmišunarįr 1866, mį rįša aš september 1828 var mjög hlżr ķ Reykjavķk, eins og allt sumariš, 10,2 stig. September 1850 var žar einnig 10,2 stig en ekkert sérstakur ķ Stykkishólmi.

Fyrra fylgiskjališ sżnir hita og śrkomu stöšvanna en hiš sķšara sżnir vešriš ķ Reykjavķk og fleira ķ hinum sögufręga og hreint ótrślega september 1939. 

Skżringar. 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Opiš bréf frį Mala til Egilsstašabśa

afrit_af_pict2608_1111313.jpg

Gestaskrifari į bloggi dagsins aš žessu sinni er enginn annar en hinn nafntogaši Mali sem klóraš hefur saman eftirfarandi galopiš bréf til Egilsstašabśa: 

Ķ Fréttablašinu ķ dag er frétt um žaš aš 26 meira en vafasamir einstaklingar (hvaš bśa annars margir į Egilsstöšum) hafi safnaš undirskriftum til bęjarfélagsins um aš skera upp herör gegn ''kattaplįgu'' sem žeir segja aš žar geysi. Og svo viršist af fréttinni aš bęjarfélagiš ętli aš bregšast viš žessari fįmennisklķku meš herferš gegn köttum meš blóširennandi rašmoršum ķ stórum stķl.

Žrįtt fyrir žetta segir bęjarstjórinn aš vandręši vegna katta séu ekki meiri į Egilsstöšum en annars stašar.

Žaš er einmitt. Og kettir hafa veriš ķ žéttbżli sķšan žaš myndašist į Ķslandi og aušvitaš ķ sveitum žar į undan. Žaš er žó ekki fyrr en į allra sķšustu įrum sem sumir eru oršnir óšamįla og illmįla śt af ''plįgunni'' sem žeir allt ķ einu eru sagšir vera.

Hvers vegna?

Vegna žess aš til er til fólk sem er ekki ašeins meinilla viš ketti heldur hatar žį beinlķnis śt af lķfinu. Af einhverjum įstęšum hefur žetta grimma og gušlausa vandręšafólk fengiš meira vęgi en įšur og vešur nś uppi ķ bęjarstjórnum og ķ fjölmišlum.

Fulltrśi žessara 26 hvumleišu Egilsstašabśa, Žórhallur nokkur Žorsteins,  eys śr hatursskįlum sķnum ķ Fréttablašinnu. Hann kvartar hįstöfum meš įmįttlegum oršum yfir žvķ aš barnabörn sķn, sem įreišanlega eru andstyggilegir óžekktarormar, geti ekki lengur veriš śti vegna katta sem geri žarfir sķnar ķ blómabeš žar sem fagrar skrautjurtir og blóm eigi aš spretta. 

Żmislegt getur vitanlega fariš mišur ķ kattheimum eins og ķ mannheimum. En žessar lżsingar Žórhalls eru įreišanlega stórżktar ef ekki bara hrein lygi.

Žęr eru žaš sem venjulega er kallaš hatursįróšur.

Ķ bakgaršinum žar sem ég į heima, stóru porti meš einkagöršum ķ kring, eru margir kettir, hver öšrum skemmtilegri og vitrari. Oft tökum viš bręšur žar mal saman um landsins gagn og naušsynjar.  Aldrei hef ég į minni lķfsfęddri ęvi rekist žar į kattaskķt og aldrei fundiš kattarhlandslykt, en hins vegar er ekki farandi um undirgöng ķ nįgrenninu vegna stękrar mannahlandfżlu śr einhverri įlķka mannfżlu og žessum Žórhalli.

Viš sómakisur žurfum aušvitaš aš kśka og pissa ekki sķšur en Žórhallur. En viš förum fķnlega ķ žaš samkvęmt okkar nįttśrlega ešli og oftast ķ kassann okkar heima og gerum žaš til dęmis alls ekki ķ fjölmišlum.

Žaš er fyrir nešan viršingu okkar. 

Žaš er engin raunveruleg kattaplįga ķ žessu landi. Hins vegar eru manntušrur eins og Žórhallur Žorsteins oršnar meirihįttar plįga hvar sem žęr lįta til sķn taka ķ žjóšlķfinu. Og bęjarstjórnir og ašrar stjónir sem hlaupa eftir fordómum žeirra og hatursęši eru ekkert annaš en mann-og kattfjandsamlegar fasistabullustjórnir.

Žórhallur erkibulla Žorsteins, sem ég mundi klóra śr augun ef ég nęši til hans, hótar žvķ aš žeir vondu einstaklingar sem hugsa eins og hann muni grķpa til sinna eigin rįša gegn köttum, sem sagt fari ķ algjört holókast, ef bęjarstjórnin muni ekki leysa gyšingavandamįliš ķ bęnum... nei, kisuvandamįliš vildi ég sagt hafa, kemur śt į eitt žvķ söm er gjöršin og samt er hjartalagiš.

Viš kettir trśum žvķ aš til sé fleira gott fólk en vont fólk. Og ég skora į góša Egilsstašabśa, menn og kisur, aš rķsa upp gegn vondu Egilsstašabśunum og berja nišur meš haršri hendi og klóm og kjafti žessar sišlausu og gušlausu ofóknir gegn hinu göfuga kattakyni. Žęr eru blettur į bęjarfélaginu. 

Viš treystum žvķ aš allir kattaunnendur muni grķpa til sinna eigin rįša gegn žessu moršóša hyski, svo ekki žurfi aš spyrja aš leikslokum, ef bęjarafélagiš getur ekki sjįlft verndaš sķna spakvitrustu og ljśfast malandi žegna fyrir öšrum eins hamfara ofsóknum og til er blįsiš. 

Hvęsum į žessar nķšingslegu ašfarir! 

Mali Siguršsson

 


Haustjafndęgur

Ķ dag eru jafndęgur aš hausti. Žį er sólargangur jafn langur allst stašar į jöršunni eins og kunnugt er. Žaš er žó ekki fyrr en į mįnudaginn sem sólargangur ķ Reykjavķk veršur minni en tólf stundir.

Og sólinni žykir nś gaman aš skķna. Ef ég hef ekki ruglast ķ rķminu er žessi september žegar kominn ķ tķunda sęti yfir sólrķkustu septembermįnuši ķ Reykjavķk og viš žaš aš komast upp ķ žaš nķunda žó enn séu 8 dagar eftir af honum. Žaš veršur gaman aš sjį hver lokastašan veršur.

Enn er hitinn vķšast hvar į landinu yfir mešallagi en žaš gengur nokkuš į žaš nś meš degi hverjum. En žaš gęti nś breyst.

Višbót 24.9.: September ķ Reykjavķk er nś kominn upp ķ 8. sęti yfir sólrķkustu septembermįnuši. 

 

 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Orš dagsins

Ef ég lżsti žvķ yfir į įberandi hįtt aš ég hefši andśš į kynlķfi raušhęršra eša hefši andśš į svörtu fólki og gyšingum, vęri žį hęgt aš kalla žaš skošanakśgun ef menn létu žaš vera aš klappa mig upp eša stušla aš žvķ aš ég kęmi skošunum mķnum sem vķšast į framfęri?

 

 


Óvenjuleg sólskinstķš

Žaš fór lķtiš fyrir sólinni ķ Reykjavķk ķ dag. Žaš er samt engin įstęša til vanžakklętis. Öšru nęr. Ķ gęr lauk sex daga sólskinsskeiši žar sem sólin skein alla dagana ķ tķu klukkustundir eša meira. Žaš er ótrślegt en samt satt aš aldrei hefur žaš gerst sķšan sólskinsmęlingar hófust ķ Reykjavķk įriš 1923 aš jafn margir dagar ķ röš hafi komiš meš tķu stunda sólskini ķ september. Žaš sżnir lķka glögglega hvaš Ķsland er nś lķtiš sólarland. 

Žessi sólskinstķš var žvķ kęrkomnari aš henni fylgdi engin kuldi eins og oft er žegar sólin skķn ķ höfušstašnum ķ september. Žaš var alveg frostlaust um nętur og bara fremur hlżtt į daginn. Fjöldi sólarstunda ķ Reykjavķk er reynar farinn aš nįlgast mešallag alls mįnašarins žó hann sé ašeins hįlfnašur.

Žetta er munašur og sannarlega sjaldgęfur munašur.

Mįnašarhitinn er nś kominn upp ķ mešallagiš aftur į Akureyri en er nęstum žvķ hįlfu öšru stigi yfir žvķ ķ Reykjavik. Og framundan eru hlżindi.

Hver veit nema skaflinn ķ Gunnlaugsskarši ķ Esjunni hverfi žį eftir allt saman įšur en haustiš gengur alveg ķ garš.

Fylgiskjališ fylgist įfram meš hita, sól og śrkomu.   


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband